Մահմեդական կանանց ձայնը Քվեմո Քարթլիի շրջանում (Ծալկա)

Զազա Միքելաձե

Ծալկայի մունիցիպալիտետը գտնվում է Քվեմո Քարթլիի շրջանում, որն իր բարձրալեռ աշխարհագրական կլիմայական պայմանների պատճառով բախվում է առանձնահատուկ մարտահրավերների։ Հաճախ տեղացիները փորձում են հաղթահարել ուժեղ սոցիալական, տնտեսական և ծանր ֆիզիկական աշխատանքի մարտահրավերները։

Ծալկան էթնիկ և կրոնական բազմազանությամբ առանձնացող համայնք է։ Մեծամասնությունը էթնիկ վրացիներ են, որոնցում կան երկու կրոնական խմբեր՝ մահմեդականներ (աջարացիներ) և քրիստոնյաներ (սվաններ և այլք): Էթնիկ հայ բնակչությունը Ծալկայի ամենամեծ ազգային փոքրամասնությունն է: Քաղաքապետարանում ներկայացված են նաև էթնիկ ադրբեջանցիներ և հույներ։ Վերջիններիս թիվը կտրուկ նվազել է 1990-ականներին ազգայնական քաղաքական գաղափարախոսության ազդեցությամբ։

Այս բլոգում ես կփորձեմ Ծալկայի մասին խոսել ոչ թե նրա հետաքրքիր և բազմազան պատմության մասին, այլ տեղական մակարդակով ցույց տալ, թե որքանով է ներկայացված կրոնական փոքրամասնությունների կանանց ձայնը քաղաքական դաշտում, որքանով են լսում նրանց և/կամ մասնակցում որոշումների կայացման գործընթացին: Բացի այդ, հաշվի առնելով ավագանու ներկայացուցչական գործառույթը, կփորձեմ ներկայացնել մահմեդական կանանց կարիքները և նրանց առջև ծառացած մարտահրավերները քաղաքապետարանի օրակարգում։

Ծալկայի քաղաքապետարանը բաղկացած է 11 համայնքից։ Յուրաքանչյուր համայնք ավագանիում ունի իր ընտրված ներկայացուցիչը: Սակրեբուլոյի պատգամավորների անմիջական պարտականություններից է սոցիալական ցանկացած խմբի հետ շփվելը, կարիքների ուսումնասիրությունը և բացահայտված խնդիրները համապատասխան մարմնում ձևակերպելը: 2021 թվականի ՏԻՄ ընտրություններից հետո ավագանու ներկայացուցիչների համալրված ցուցակը, գենդերային հավասարակշռության առումով զգալի անհավասարություն է ցույց տալիս, մասնավորապես, 30 պատգամավորներից միայն 4-ն են կին։ Այս 4 կանանցից 2-ը Աջարիայից են, ովքեր, բացի իրենց մահմեդական ինքնությունից, ամենօրյա սերտ շփում ունեն մահմեդական կանանց հետ։ Քաղաքական կուսակցությունների տեղական գրասենյակների հետ կապի միջոցով պարզվեց, թե որքանով են մուսուլման կանայք ներկայացված քաղաքական կուսակցության կյանքում: Նրանք նշել են, որ նման ուղղությամբ (կրոնական ինքնության առումով) իրենք չունեն տվյալներ և չեն մշակել որևէ կոնկրետ ռազմավարական քաղաքական հաշվարկ՝ մահմեդական կանանց ներգրավվածությունը մեծացնելու համար։ Այս հարցը ուսումնասիրելիս ես կապ հաստատեցի ավագանու նորընտիր պատգամավոր Մարինե Իրեմաձեի հետ, ով ավագանու անդամ է դարձել իշխող կուսակցության՝ «Վրացական երազանք» կուսակցության քվոտային ցուցակի միջոցով։ Տիկին Մարինայի խոսքով, ինքը ընդամենը մի քանի նիստի է մասնակցել, որտեղ նման հարց չի բարձրացվել և չի քննարկվել, իսկ խտրականության որևէ նշան չի տեսնում և չի զգացել։ Նա ասաց, որ ապագայում ավելի խորը կհետաքրքրվի մահմեդական կանանց կարիքներով:

«Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության տեղական գրասենյակի ղեկավար Մալխազ Մգելաձեն, ով նաև սակրեբուլոյի նորընտիր անդամ է, ընդգծել է իրենց կուսակցական ցուցակի քվոտային մեխանիզմով ընտրված հիջաբով մուսուլման պատգամավոր Դիանա Պաքսաձեին և նշել բեկման կարևորությունը: Բացի այդ, ըստ Մալխազ Մգելաձեի հայտարարությամբ, «Միացյալ ազգային շարժում» կուսակցության գործունեության մեջ, տեղի մի շարք մուսուլման կանայք ներկայացված են ընտրատարածքի ներկայացուցչությունում և ակտիվիստական գործընթացներում, թեև որոշում կայացնող պաշտոնում, կուսակցության ներսում նման դեպք չի հիշել:

Հետաքրքիր է գյուղական ժողովներում կանանց մասնակցության հարցը, սակայն մի քանի համայնքների ներկայացուցիչների հետ շփվելիս բոլորի կողմից շեշտվում էր, որ մահմեդական կանայք այդքան էլ ինտենսիվ չեն մասնակցում նման հանդիպումներին, ավելին` շատ դեպքերում նրանք նույնիսկ տեղեկատվություն չունեն նման հանդիպումների կազմակերպման մասին:

Ծալկայի քաղաքապետարանի իրականության մեջ շատ կարևոր է ցանկացած սոցիալական խմբի ձայնը ձևավորել իրական քաղաքական ձայնի և չսահմանափակվել ներկայացուցչականությամբ։ Անհրաժեշտ է, որ կուսակցությունները ավելի մեծ ուշադրություն դարձնեն կրոնական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչ կանանց և խրախուսեն նրանց ակտիվորեն ներգրավվել կուսակցական գործունեությանը և զբաղեցնել որոշումներ կայացնող պաշտոններ՝ նպաստելու անվանական ներկայացուցչությունից իրական քաղաքականության անցմանը: Ճիշտ է, քաղաքապետարանում մահմեդական կանայք աշխատում են տարբեր պաշտոններում, սակայն դա չի փոխում առկա լանդշաֆտը և այն չի ձևավորվել որպես կոնկրետ խմբի կարիքները արտահայտելու մեխանիզմ։

Մեկ այլ ուսումնասիրության առարկան այն է, որքանով կա նմանատիպ անհրաժեշտություն, սակայն առկա տվյալները ցույց են տալիս, որ 30-տեղանոց ավագանիում ընդամենը 4 կին է ներկայացված, և անկասկած, կա առանձնահատուկ փոխակերպման տեսլականի անհրաժեշտություն:

Հարցով հետաքրքրված լինելով հանդերձ՝ ես փորձեցի գտնել որոշակի տվյալներ կամ փոքր հետազոտություններ, սակայն երկրում և հատկապես մունիցիպալիտետների մակարդակով տվյալ հարցի վերաբերյալ որևէ տեղեկատվություն/հետազոտություն չկա: Պարզ է, որ ուսումնասիրություններն ավելին պարզ կդարձնեն Ծալկայի քաղաքական և սոցիալական իրականության առջև ծառացած խնդրահարույց խնդիրները, որոնց բախվում են մահմեդական կանայք։